Statystyka

Użytkowników:
44
Artykułów:
55
Odsłon artykułów:
306024

Warto przeczytać

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

     Choroba Fabry'ego została po raz pierwszy opisana w 1898 roku przez Johanesa Fabry’ego i niezależne przez Williama Andersona, na podstawie objawów dermatologicznych. Choroba Fabry'ego jest zaburzeniem dziedzicznym, wywołanym nieprawidłową budową genu w organizmie człowieka. Ten błąd w zapisie genetycznym powoduje, że w organizmie człowieka nie ma lub też występuje w niewystarczających ilościach bardzo ważny enzym znany jako a-galaktozydaza, lub w skrócie alfa-GAL.

   Enzym alfa-GAL jest jednym z kilku enzymów, które w prawidłowych warunkach występują w lizosomach, czyli workowatych strukturach znajdujących się w naszych komórkach. Jego zadaniem jest rozkładanie określonych substancji w celu ponownego ich wykorzystania przez komórkę lub w celu wydalenia z organizmu. Bez wystarczającej ilości enzymu alfa-GAL zapewniającej jego prawidłowe działanie, substancje te (głównie GL-3, globotriaozylo-ceramid) gromadzą się w lizosomach, przede wszystkim w komórkach tworzących ściany naczyń krwionośnych. Gromadzi się ich tam coraz więcej. Takie odkładanie (akumulacja) jest przyczyną większości problemów związanych z chorobą Fabry'ego. Odkładanie się GL-3 w ścianach naczyń krwionośnych i innych tkankach powoduje narastające w czasie uszkodzenie organizmu. Ponieważ proces ten zachodzi w naczyniach krwionośnych w całym organizmie, główne narządy jak serce, nerki czy mózg w końcu przestają funkcjonować w sposób prawidłowy, co jest przyczyną wystąpienia zagrażających życiu objawów.
Choroba Fabry'ego nazywana jest lizosomalną chorobą spichrzeniową właśnie z powodu stopniowego odkładania się (spichrzania) substancji w lizosomach.

Wiele osób doświadcza pierwszych objawów choroby Fabry'ego we wczesnym dzieciństwie - być może już w czwartym roku życia. Jednakże objawy są często mylnie interpretowane, a czasami nawet ignorowane. Ocenia się, że średnio od wystąpienia choroby do jej prawidłowego zdiagnozowania mija zazwyczaj około 15 lat, a pacjent poddawany jest konsultacji 9 specjalistów. 

Główne objawy

 

Ból i zmęczenie


     Ból uważany jest powszechnie za najwcześniejszy i najczęściej występujący objaw choroby Fabry'ego. Najprawdopodobniej spowodowany jest zajęciem układu nerwowego na skutek gromadzenia się GL-3 i jest to często pierwszy objaw, który zmusza pacjenta do udania się do lekarza pediatry. W wielu przypadkach ból wywoływany jest zmianami oraz deszczowa pogodą, ekspozycją na wysokie i niskie temperatury, podwyższoną temperaturą ciała (przy wszelkich infekcjach) stresem, wysiłkiem fizycznym, zmęczeniem.
Większość pacjentów doświadcza dwóch rodzajów bólu: akroparestezji oraz tzw. "przełomów Fabry'ego".

Akroparestezja jest zwykle odczuwana jako stały ból najczęściej w okolicy dłoni lub stóp. Opisywany jest jako pieczenie, mrowienie, łamanie czy też uczucie stałego dyskomfortu. Ból najczęściej występuje z różnym nasileniem okresowo w czasie dnia.
"Przełomy Fabry'ego" są zwykle odczuwane jako ataki b. silnego, rozdzierającego, łamiącego, palącego bólu, początkowo odczuwanego w obrębie dłoni i stóp, a następnie promieniującego do innych części ciała. Przełomy takie są bardzo wyczerpujące i mogą trwać od kilku minut do kilku dni.

 

Upośledzone pocenie

Z powodu odkładania się GL-3 w gruczołach potowych i z powodu uszkodzenia nerwów, większość osób z chorobą Fabry'ego albo poci się bardzo mało (hipohydrosis) albo w ogóle (anhydrosis). Jest to przyczyną przegrzewania organizmu podczas wysiłku fizycznego, wrażliwości na wysokie temperatury oraz częstych gorączek (co w efekcie może prowadzić do pojawienia się dolegliwości bólowych).

 

Wysypka skórna

Charakterystyczna czerwonawo-purpurowa wysypka skórna znana jako angiokeratoma, jest najbardziej widocznym znakiem choroby Fabry'ego. Angiokeratoma najczęściej występuje się w okolicy od pępka do kolan oraz w miejscach, gdzie skóra ulega rozciąganiu (łokcie lub kolana). Zwykle zmiany te pojawiają się w wieku dojrzewania i często stanowią pierwszy objaw umożliwiający postawienie prawidłowej diagnozy, mogą mieć wielkość od łepka szpilki do kilku milimetrów.


Złogi w rogówce

Często u pacjentów z chorobą Fabry'ego spotyka się złogi w rogówce oka. Można je odkryć za pomocą prostego badania oka w lampie szczelinowej. Złogi te określane są jako „zwyrodnienie wirowate rogówki” i są wynikiem odkładania się GL-3 w naczyniach krwionośnych oka.

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe

Wiele osób z chorobą Fabry'ego odczuwa bóle brzucha, spowodowane zajęciem przez chorobę żołądka i jelit. Zazwyczaj są to bóle poposiłkowe, biegunki i mdłości.


Uszkodzenie głównych układów

Ciągłe odkładanie się GL-3 doprowadza z czasem do zwężenia naczyń krwionośnych. Oznacza to, że serce, nerki i mózg nie otrzymują wystarczających ilości substancji odżywczych, które mogłyby im zapewnić prawidłowe funkcjonowanie. W wyniku tego pacjenci z chorobą Fabry'ego mogą doświadczyć bardzo poważnych, zagrażających życiu uszkodzeń głównych narządów organizmu. Do najgroźniejszych powikłań należą:


Powikłania nerkowe

• Nieprawidłowa funkcja nerek - występujący białkomocz

• Niewydolność nerek


Powikłania sercowe

• Powiększenie serca

• Upośledzenie funkcji zastawek

• Zaburzenia rytmu serca

• Zawał serca

• Niewydolność serca


Powikłania ze strony centralnego układu nerwowego

• Zawroty głowy lub vertigo

• Bóle głowy

• Przedwczesny udar

W przypadku zwiększonego ryzyka udaru mózgu należy stale stosować leki przeciwzakrzepowe.

Dziedziczenie choroby


Choroba Fabry'ego spowodowana jest defektem genu i dziedziczy się w sposób recesywny, związany z chromosomem X. Oznacza to, że nieprawidłowy gen znajduje się w chromosomie X i przekazywany jest przez matkę, (która jest nosicielką) jako choroba na statystyczną połowę swoich synów, a jako nosicielstwo na połowę swoich córek. Chory ojciec obarcza zaś chorobą wszystkie swoje córki, ale za to żadnego ze swoich synów. Choroba Fabry'ego dziedziczy się tak samo jak hemofilia.

figura  

Leczenie



W 2001 roku w krajach Unii Europejskiej zostały zarejestrowane leki, które potrafią naprawić skutek błędu genetycznego. Są to leki, które zwierają wyizolowany enzym, mający zdolność przenikania do wnętrza liposomów czyli miejsc, w których w normalnych warunkach, u zdrowych ludzi, enzym ten jest wytwarzany. Podawane dożylnie leki mogą rozkładać nagromadzony przez całe dotychczasowe życie pacjenta materiał i prowadzić do powrotu prawidłowych funkcji naczyń krwionośnych i organów, o ile nie uległy one nieodwracalnemu uszkodzeniu.

Leki te zostały również zarejestrowane w Polsce w styczniu 2003 roku. Badania kliniczne mające na celu rejestrację leku Fabrazym (agalsidase beta) w USA były prowadzone również w Polsce. Uczestniczyło w nich kilku pacjentów pod opieką pani prof. Anny Tylki-Szymańskiej w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

   Niestety mimo zarejestrowania i dopuszczenia leku do użytku w Polsce chorzy nadal nie otrzymują niezbędnego leczenia.  NFZ i Ministerstwo Zdrowia tłumaczy odmowę podjęcia leczenia chorych zbyt dużą ceną leku (roczne leczenie 1 chorego kosztuje ok 300 000 dolarów rocznie). Pojedyncze osoby otrzymują lek w ramach tzw "programów lekowych" sponsorowanych przez producenta leku.